Báo cáo Thị trường Tuyển dụng 2025–2026 hé lộ những thay đổi âm thầm trong định hướng nghề nghiệp

Những năm tới được dự báo là giai đoạn thị trường lao động thay đổi nhanh và sâu, không chỉ ở số lượng cơ hội việc làm mà còn ở cách doanh nghiệp đánh giá năng lực của người lao động. Với học sinh THPT đang đứng trước ngưỡng cửa chọn ngành, sinh viên sắp tốt nghiệp hay những người đi làm muốn định hướng lại sự nghiệp, việc hiểu rõ bức tranh tuyển dụng thực tế sẽ giúp đưa ra lựa chọn đúng đắn hơn cho con đường dài hạn.

Báo cáo Thị trường Tuyển dụng 2025–2026 do TopCV công bố, được xây dựng trên dữ liệu khảo sát từ hơn 3.000 doanh nghiệp và người lao động trên toàn quốc, đã phác họa rõ xu hướng dịch chuyển nghề nghiệp, yêu cầu kỹ năng và tác động ngày càng rõ nét của AI đến thị trường lao động Việt Nam.

Thị trường lao động dịch chuyển mạnh: Cơ hội tập trung vào những ngành có nền tảng công nghệ

Báo cáo cho thấy thị trường lao động Việt Nam đang bước vào giai đoạn dịch chuyển rõ rệt, khi tính ổn định không còn được xem là mặc định cho mọi ngành nghề. Theo khảo sát có 20,2% người lao động chủ động thay đổi công việc, trong khi 10% rơi vào diện bị cắt giảm, phản ánh xu hướng tái cấu trúc nhân sự và tối ưu nguồn lực đang diễn ra trên diện rộng. Sự dịch chuyển này thể hiện rõ qua từng nhóm thế hệ và ngành nghề. Gen Z là nhóm chủ động thay đổi công việc nhiều nhất, chiếm 35,7%, cho thấy người trẻ sẵn sàng tìm kiếm những cơ hội phù hợp hơn với định hướng phát triển cá nhân. Ngược lại, Gen X chiếm tỷ lệ cao nhất trong nhóm bị cắt giảm (19,05%), phản ánh áp lực thích nghi trước sự thay đổi nhanh của công nghệ và mô hình vận hành mới.

Ở góc độ ngành nghề, báo cáo chỉ ra mức độ biến động lớn ở nhiều lĩnh vực Non-IT. Các ngành như Đào tạo & Phát triển (50%), Marketing/Truyền thông/Quảng cáo (43,01%) hay Giáo dục (42,42%) có tỷ lệ người lao động chủ động thay đổi công việc cao, cho thấy sự thiếu ổn định và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Trong khi đó, một số vị trí mang tính nền tảng như Nhân sự – Lương & Phúc lợi lại ghi nhận 64,29% người lao động ổn định, phản ánh sự khác biệt rõ rệt về mức độ bền vững giữa các nhóm nghề.

Trong bức tranh chung đó, IT – Phần mềm tiếp tục là lĩnh vực được doanh nghiệp ưu tiên trong chiến lược phát triển dài hạn. Cụ thể, 36,46% doanh nghiệp xác định IT – Phần mềm là lĩnh vực trọng điểm để phát triển nhân tài số trong giai đoạn 2025–2026. Tuy nhiên, cơ hội trong ngành IT không trải đều cho tất cả ứng viên.

Thực tế tuyển dụng cho thấy IT không thiếu việc làm, nhưng thiếu nhân lực đáp ứng đúng yêu cầu mới. Báo cáo của TopCV chỉ ra Top 5 vị trí IT khó tuyển nhất hiện nay gồm Kỹ sư Trí tuệ nhân tạo (12,2%), Kỹ sư cầu nối (9,92%), Kiến trúc sư giải pháp (9,16%), Lập trình viên Ứng dụng Di động (7,63%) và Kiến trúc sư phần mềm (6,87%). Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thiếu ứng viên có kỹ năng cao (55%), mức độ cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp (49,6%) và nguồn cung nhân lực phù hợp còn hạn chế (34,3%). Những con số này cho thấy: trong khi nhiều ngành nghề biến động mạnh và thiếu tính ổn định, IT vẫn là lĩnh vực có cơ hội bền vững hơn trong dài hạn. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ dành cho những người học và người lao động được chuẩn bị đúng nền tảng, có khả năng thích nghi với yêu cầu mới của thị trường, thay vì chỉ dừng ở việc “biết nghề” theo nghĩa truyền thống.

Chuẩn năng lực mới trong kỷ nguyên AI: Học đúng nền tảng để theo kịp thay đổi dài hạn

Song song với sự dịch chuyển mạnh mẽ của thị trường lao động, báo cáo của TopCV cho thấy chuẩn năng lực nghề nghiệp cũng đang thay đổi rõ rệt dưới tác động của AI và công nghệ mới. Tuy nhiên, AI hiện chưa phải là yếu tố quyết định duy nhất trong tuyển dụng, mà đang đóng vai trò như một phần trong bộ năng lực tổng thể mà doanh nghiệp kỳ vọng ở người lao động.

Theo báo cáo, 44,1% doanh nghiệp đã ứng dụng AI ở mức độ cơ bản, trong khi chỉ 7,87% coi kỹ năng sử dụng AI là tiêu chí quyết định khi tuyển dụng. Ngược lại, 66,1% doanh nghiệp xem AI là một lợi thế, cho thấy xu hướng rõ ràng: người lao động không cần trở thành chuyên gia AI, nhưng không thể đứng ngoài cuộc trong bối cảnh công nghệ này ngày càng được tích hợp vào quy trình làm việc.

Với ngành IT, điều này đồng nghĩa với việc học lập trình không còn dừng lại ở kỹ năng viết code, mà cần mở rộng sang khả năng ứng dụng AI để hỗ trợ phát triển phần mềm, tối ưu quy trình và nâng cao hiệu suất làm việc. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng thách thức lớn nhất của ứng viên IT hiện nay không nằm ở công cụ, mà ở khoảng cách kỹ năng nền tảng. Cụ thể, nhiều ứng viên IT vẫn thiếu các năng lực quan trọng như kỹ năng giao tiếp (47,3%), tư duy phản biện (39,7%) và tư duy sản phẩm (33,6%). Bên cạnh đó, 85% doanh nghiệp IT đánh giá dự án thực tế là yếu tố quan trọng nhất khi tuyển dụng, cao hơn cả kinh nghiệm làm việc hay công nghệ sử dụng. Những con số này cho thấy học nhiều chưa chắc làm được và thiếu nền tảng sẽ khiến người học khó thích nghi khi yêu cầu công việc thay đổi.

Trong dài hạn, báo cáo TopCV nhấn mạnh xu hướng Upskill và Reskill, khi 59,1% doanh nghiệp ưu tiên đào tạo nhân sự sử dụng AI, đồng thời ghi nhận một số vị trí có nguy cơ bị thay thế một phần bởi AI, bao gồm cả IT – Phần mềm (16,92%). Những dữ liệu này cho thấy định hướng nghề nghiệp trong kỷ nguyên AI không nằm ở việc chọn một công nghệ “hot”, mà ở việc học đúng nền tảng, hiểu bản chất nghề và chuẩn bị cho khả năng thay đổi dài hạn. Đây cũng là yếu tố giúp người học IT, từ học sinh THPT đang chọn ngành, sinh viên sắp tốt nghiệp đến người lao động muốn chuyển hướng, có thể chủ động hơn trước những biến động của thị trường lao động trong giai đoạn 2025–2026 và xa hơn.

Lộ trình học nào giúp người học theo kịp nhu cầu tuyển dụng hiện nay?

Từ bức tranh tuyển dụng 2025–2026, có thể thấy nhu cầu nhân lực công nghệ đang tập trung vào hai hướng năng lực rõ rệt: phát triển phần mềm có tính ứng dụng cao và phân tích dữ liệu – phát triển các hệ thống AI. Đây cũng là hai hướng nghề nghiệp được đánh giá có khả năng phát triển bền vững hơn trong dài hạn.

Với hướng Công nghệ Phần mềm, doanh nghiệp không chỉ tìm lập trình viên biết viết code, mà cần người có nền tảng lập trình vững, hiểu quy trình phát triển phần mềm và có khả năng tham gia dự án thực tế cũng như biết cách sử dụng AI để gia tăng hiệu suất công việc. Làm chủ nền tảng sẽ giúp người học dễ dàng thích nghi khi công nghệ và nhu cầu thị trường thay đổi, thay vì phụ thuộc vào một ngôn ngữ hay công cụ cụ thể.

Ở hướng Khoa học Dữ liệu và AI, nhu cầu tuyển dụng tập trung vào những nhân sự có khả năng phân tích dữ liệu, xây dựng mô hình và phát triển các hệ thống AI, thay vì chỉ sử dụng các công cụ có sẵn. Đây là lĩnh vực đòi hỏi tư duy logic, nền tảng công nghệ vững và lộ trình học bài bản, không phù hợp với cách học theo trào lưu.

Tại Aptech, hai hướng đào tạo Công nghệ Phần mềm và Khoa học Dữ liệu & Trí tuệ Nhân tạo (AI) được xây dựng như những lộ trình nền tảng, không chỉ dành cho người theo đuổi nghề IT chuyên sâu, mà còn phù hợp với những người muốn bổ sung kỹ năng công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc hiện tại. Với ngành Công nghệ Phần mềm, Aptech triển khai chương trình đào tạo mới, trong đó nội dung ứng dụng AI được tích hợp xuyên suốt các học kỳ, giúp người học vừa nắm vững nền tảng lập trình, vừa biết cách sử dụng AI trong quá trình phát triển và tối ưu phần mềm.

Cách tiếp cận này phù hợp cho học sinh THPT đang định hướng tương lai, sinh viên chuẩn bị bước vào thị trường lao động, cũng như người đi làm mong muốn học thêm kỹ năng IT cần thiết để phát triển bền vững trong môi trường làm việc ngày càng gắn với công nghệ. 

Liên hệ Aptech ngay hôm nay để được tư vấn ngành nghề và lộ trình học phù hợp riêng cho bạn cũng như nhận về tay những phần học bổng vô cùng giá trị nhé! Hotline miễn phí:

• Aptech D5: 1800 1779
• Aptech Nguyễn Kiệm: 1800 282 824